Team 27908V-LSTS Singularity của Trường THCS và THPT Đinh Thiện Lý (TPHCM) đã xuất sắc giành Design Award tại bảng Math–giải thưởng danh giá thứ hai của bảng đấu.
Giáo dục Robotics là phương pháp học tập sáng tạo, giúp trẻ em tiếp cận khoa học, công nghệ thông qua việc lắp ráp và lập trình robot. Hiện nay, lĩnh vực này đang bùng nổ mạnh mẽ tại Việt Nam, mở ra sân chơi bổ ích để các em rèn luyện tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề và tự tin ghi danh trên đấu trường quốc tế.
Chỉ trong nửa đầu năm 2026, học sinh Việt Nam đã liên tục xuất hiện trên bảng vinh danh của nhiều giải đấu robotics tầm khu vực và thế giới. Song song đó, các cuộc thi trong nước do những tổ chức uy tín đứng ra tổ chức cũng thu hút hàng nghìn thí sinh, cho thấy robotics không còn là sân chơi của số ít mà đang dần trở thành một phần của giáo dục phổ thông.
Học sinh Việt Nam tỏa sáng trên đấu trường quốc tế
Cuối tháng 6/2026, đoàn học sinh Việt Nam khép lại hành trình tại ROBOG Asia Cup 2026 — giải đấu Robotics – AI khu vực tổ chức tại Hồng Kông (Trung Quốc) từ ngày 22 đến 25/6 — với loạt thành tích đáng chú ý ở cả hai khối tuổi.
Ở bảng Trung học (Secondary Group), Việt Nam có 5 đội được vinh danh: ba đội đến từ Trường THCS Chu Văn An (Thái Nguyên) giành giải cao nhất (First Prize), hai đội còn lại đoạt giải Nhì (Second Prize). Ở bảng Tiểu học (Primary Group), các đội tuyển Việt Nam mang về ba giải Ba (Third Prize). Theo tường thuật của Báo Nhân Dân, kết quả này cho thấy năng lực tiếp cận robotics của học sinh Việt Nam đang được hình thành từ sớm, khi các em làm quen với tư duy lập trình, điều khiển robot và phối hợp đồng đội qua trải nghiệm thi đấu thực tế.
Trước đó, tại VEX Robotics World Championship 2026 — một trong những giải vô địch robotics học đường lớn nhất thế giới — đội 27908V-LSTS Singularity của Trường THCS và THPT Đinh Thiện Lý (TP.HCM) đã giành giải Design Award ở bảng Math, lọt vào top 16 và tham gia vòng Alliance Selection.
Sân chơi trong nước nở rộ từ tiểu học đến trung học
Bên cạnh các đấu trường quốc tế, hệ thống cuộc thi trong nước cũng phát triển nhanh và ngày càng bài bản.
Đáng chú ý là Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc, do Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Tài năng trẻ (CYTAST) thuộc Trung ương Đoàn tổ chức. Bước sang năm 2026, cuộc thi đã đến lần thứ VI với quy mô mở rộng. Điểm đặc trưng của sân chơi này là vòng loại toàn quốc được tổ chức trên phần mềm mô phỏng RoboSim, giúp học sinh tiểu học và trung học tham gia mà không phụ thuộc nhiều vào chi phí phần cứng. Ở mùa giải trước (năm 2025), vòng chung kết toàn quốc quy tụ hơn 800 thí sinh, tổ chức tại Đà Nẵng.
Một sân chơi mang tính quốc tế nhưng có vòng tuyển chọn ngay trong nước là Robotics for Good Youth Challenge — giải đấu do Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) thuộc Liên Hợp Quốc khởi xướng. Vòng thi quốc gia tại Việt Nam đã được tổ chức trong tháng 4/2026. Ở mùa giải 2025–2026, cuộc thi lấy chủ đề an ninh lương thực, yêu cầu học sinh từ 10 đến 18 tuổi thiết kế, lắp ráp và lập trình robot để giải quyết các vấn đề thực tế; đội vô địch mỗi bảng giành vé dự vòng chung kết thế giới tại Geneva (Thụy Sĩ), trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh AI for Good.
Ngoài ra, nhiều giải đấu cấp khu vực đóng vai trò "bàn đạp" cho học sinh cọ xát trước khi ra quốc tế. Chẳng hạn, vòng chung kết ROBOG Miền Bắc 2026 (tháng 5/2026, tại Hà Nội) quy tụ 49 đội với hơn 240 học sinh trung học cơ sở đến từ Hà Nội, Thái Nguyên, Lạng Sơn và Ninh Bình.
Xu hướng thế giới: Trẻ em học robotics như thế nào?
Sự sôi động của phong trào trong nước diễn ra trong bối cảnh giáo dục robotics tăng trưởng mạnh trên toàn cầu. Theo dự báo của hãng nghiên cứu thị trường Fortune Business Insights, quy mô thị trường robot giáo dục thế giới ước đạt khoảng 2,32 tỷ USD năm 2026 và có thể chạm mốc 18 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 29%/năm. Đây là con số dự phóng và các hãng nghiên cứu khác đưa ra ước tính khác nhau, song hầu hết đều chung nhận định rằng thị trường sẽ mở rộng đáng kể nhờ nhu cầu giáo dục STEM. Có ba xu hướng nổi bật trong cách trẻ em tiếp cận robotics hiện nay.
Thứ nhất, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) từ sớm. Thay vì chỉ lập trình cho robot di chuyển theo lộ trình cố định, các bộ công cụ hiện nay cho phép trẻ tích hợp "AI vật lý" (Physical AI). Học sinh, thường trong độ tuổi 7–15, được hướng dẫn huấn luyện robot nhận diện khuôn mặt, phân loại giọng nói hoặc tự động né vật cản dựa trên dữ liệu từ camera và cảm biến.
Thứ hai, mô phỏng 3D và "học qua game". Để giảm rào cản chi phí linh kiện, xu hướng chuyển dịch sang các nền tảng giả lập 3D ngày càng rõ. Học sinh có thể thiết kế robot trên không gian ảo, lập trình bằng giao diện kéo–thả (như Scratch) hoặc bằng ngôn ngữ Python, rồi chạy thử ngay trên máy tính trước khi lắp ráp ngoài đời thực. Việc Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc sử dụng phần mềm RoboSim ở vòng loại chính là một ví dụ điển hình của xu hướng này tại Việt Nam.
Thứ ba, trẻ hóa độ tuổi tiếp cận. Nhiều dòng robot "không màn hình" (screen-free) được thiết kế riêng cho trẻ 4–7 tuổi. Trẻ tư duy thuật toán bằng cách xếp các khối lệnh vật lý bằng gỗ hoặc nhựa, hình thành tư duy logic "nếu – thì" trước cả khi biết đọc, viết thành thạo.
Không chỉ là lắp ráp và gõ code
Giá trị cốt lõi của robotics không nằm ở việc trẻ lắp được một cỗ máy hay viết được một đoạn lệnh. Quan trọng hơn, đây là công cụ rèn luyện tư duy hệ thống và tinh thần vượt khó (growth mindset): khi robot chạy sai, trẻ học được rằng đó là "lỗi cần sửa" (debug) chứ không phải một thất bại.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng thúc đẩy khoa học – công nghệ và đổi mới giáo dục mà Việt Nam đang theo đuổi. Nhiều cuộc thi trong nước được tổ chức gắn với tinh thần các nghị quyết gần đây của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ. Từ những khối lệnh đầu tiên ở bậc mầm non, tiểu học cho tới các đấu trường sinh viên như Robocon, một hệ sinh thái giáo dục robotics tương đối liền mạch đang dần hình thành — và học sinh Việt Nam, như các kết quả quốc tế gần đây cho thấy, hoàn toàn có khả năng cạnh tranh sòng phẳng với bạn bè trong khu vực.
Câu hỏi thường gặp
Con tôi nên bắt đầu học robotics từ khi nào là phù hợp nhất?
Học sinh Việt Nam đang tiếp cận robotics từ rất sớm, thậm chí từ cấp Tiểu học. Việc làm quen với tư duy lập trình và điều khiển robot sớm giúp các em phát triển kỹ năng tư duy logic và giải quyết vấn đề hiệu quả.
Việc học robotics mang lại những lợi ích gì cho trẻ em?
Học robotics giúp trẻ phát triển tư duy lập trình, kỹ năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và khả năng sáng tạo. Đây là những kỹ năng quan trọng cho tương lai trong kỷ nguyên công nghệ số.
Làm thế nào để con tôi có thể tham gia vào các hoạt động và cuộc thi robotics?
Có nhiều câu lạc bộ, trung tâm giáo dục STEM và các trường học triển khai chương trình robotics. Phụ huynh có thể tìm hiểu các khóa học, trại hè hoặc liên hệ với nhà trường để con có cơ hội tham gia và thử sức tại các cuộc thi trong nước và quốc tế.
Nguồn tham khảo: Lớp học robotics
